Kannt þú að þegja, hlusta og reyna að skilja? - Jóna Björg Sætran

Í vikunni sem leið var ég að hvetja þig lesandi góður til að finna - eða búa hreinlega til - tilefni til að gleðjast með fjölskyldunni, vinum og kunningjum.  Hvers vegna? Jú, þegar við erum glöð í hjarta þá gengur allt svo miklu betur. Þegar hreinir og hollir gleðigjafar koma blóðinu á meiri hreyfingu þá verður svo miklu auðveldara að finna lausnir á alls konar óvæntum verkefnum sem detta óumbeðið upp á borð hjá okkur - jafnvel þegar það gerist áður en við náum að fá okkur morgunkaffið!

Núna, þegar jólahátíðin nálgast óðfluga, eru ýmsir komnir með ört stækkandi kvíðahnút í magann. Hvernig á að „redda" jólunum í ár? Jólatónleikar hér og þar, jólahlaðborð hér og þar, jólagjafir - jólagjafir - jólagjafir ...........  veikindi - hræðsla um uppsögn - ótti um tekjumissi. Það er sorglegt hvað þessi mesta hátíð ársins færir mörgum gríðarlegan kvíða og kvalræði. Vissulega er víða reynt að styðja við þá sem vitað er að eru í verulegum vandræðum - en það er næsta víst að það eru margir of stoltir til að láta vita af erfiðleikum sínum og bíða og vona að málin bjargist.

Hvernig er þetta í kringum þig? Hvað heyrir þú helst þegar þú leggur verulega vel við hlustir? Er það gleði og eftirvænting eða er það eitthvað allt annað? Hvernig eru  viðbrögð þín þegar þú nemur kvíða og svartsýni í tjáningu kunningja þinna? Sumir eiga í raun verulega erfitt og þurfa svo sannarlega að fá aðstoð til að geta haft til hnífs og skeiðar, aðrir eru að kvarta og kveina yfir hlutum sem í raun skipta ekki nokkru máli. Stundum getur líka sá, sem hefur það bara all þokkalegt , sökkt sér svo djúpt í neikvæðar hugsanir að það verður erfitt að sjá til sólar, ekki síst núna í skammdeginu. Þá er nú gott að hugsa til þess hve stutt er í að dag tekur að lengja á ný, hér á norðurhjara veraldar.  

Það getur verið erfitt að ná til þeirra sem þurfa aðstoð en vilja ekki stíga til þess nauðsynleg skref stolts síns vegna.  Er einhver í vanda í kringum þig, einhver sem þú getur stutt við bakið á núna í kringum hátíðirnar? Það eru víða safnanir í gangi - en það er ekkert síðra að hjálpa einhverjum beint, einhverjum sem þú veist að þarf verulega á aðstoð að halda. Er ekki ágætt að hugsa smávegis út fyrir þennan hefðbundna ramma, spá í hverjum þú gætir rétt hjálparhönd. Hvern gætir þú hughreyst og sannfært um að það sé alveg sjálfsagt mál að leita og njóta þeirrar aðstoðar sem í boði er? Svo er það hugsanlega einhver annar aðili sem hefði gott af því að fá að heyra að nú sé nóg komið af voli og væli yfir hlutum sem skipta ekki nokkru einasta máli þegar upp er staðið.  Þekkir þú einhvern  í öðrum hvorum hópnum eða jafnvel einn eða tvo í báðum hópunum?

Okkur er öllum mikilvægt að eiga  okkur drauma og markmið. Ef við vitum ekki hvert við viljum stefna þá festumst við í sama hringferlinu. Sumir segja að þeir séu ekkert að setja sér markmið lengur því það takist aldrei að ná þeim! Ef þú veist ekki hvað þú vilt - táknar það þá að þú viljir hafa ástandið óbreytt - eða viltu það alls ekki?  Hvað í ósköpunum viltu? Þetta er ekki endilega mikilvægasta spurningin, en svarið við þessari spurningu er mikilvægara en margan grunar. Við þurfum að vita hvað við viljum - en við þurfum ekkert endilega á sama tíma að vita hvernig við ætlum að komast þangað. Við erum aldrei ein á leiðinni, við getum alltaf spurt til vegar. 

Hér erum við etv. komin að kjarnanum, þ.e. að það er alltaf hægt að spyrja til vegar á lífsleiðinni. Mér finnst það alltaf einna sorglegast þegar kemur í ljós að einstaklingur álítur að hvergi sé hægt að fá einhvern til að ræða málin, það nenni enginn að hlusta, það megi enginn vera að því að hlusta. Staðreyndin er sú að mjög víða í þjóðfélaginu eru aðilar sem hafa það sem hluta af vinnu sinni að hlusta á aðra. Hér má t.d. nefna félagaþjónustu, presta, djákna, markþjálfa, starfsmannastjóra, vinalínur og margs konar stuðningshópa, að ógleymdum sönnum vinum og kunningjum sem myndu gjarnan hlusta ef þeir fengju að vita að vandi sé á ferðum. Stundum þarf að opna munninn og tala, það er ekki öllum gefið að geta lesið hugsanir annarra. Þrátt fyrir allan niðurskurð í kerfinu þessa mánuðina þá er svona þjónusta eitt af því sem ætti að setja meira fé í en áður hefur verið gert. Það þarf að fá fleiri til að hlusta virkri hlustun á þá sem þurfa að fá að tjá sig. Það getur vafalítið sparað þjóðfélaginu all margar krónur þegar upp er staðið.

Virk hlustun táknar það að reyna að skilja hvað er í raun og veru verið að segja.  Það að þegja, já steinþegja og bara hlusta á þann sem er að reyna að tala við þig, getur oft reynst erfitt. Við erum mörg svo vön því að blaðra og blaðra út í eitt, að við þurfum virkilega að vanda okkur við að þegja, æfa okkur í að hlusta og reyna að skilja það sem er sagt - og jafnvel það sem er ekki sagt. Stundum getur verið gott að spyrja hvað viðmælandinn á við ef við erum ekki alveg viss. Það eitt að sá sem er að tjá sig fær tækifæri til að endurtaka sjálfur það sem hann var að segja, verður til þess að hann heyrir sjálfur betur það sem hann er að reyna að tjá sig um. Hann þarf að skerpa sinn eigin skilning á vandamálinu, verkefninu sem þarfnast úrlausnar eða hvað við viljum nú nefna þetta.

Hvernig væri að æfa sig í að hlusta betur á þá sem eru í kringum þig? Er það ekki verðugt verkefni fyrir okkur öll fram að næsta pistli?

Njóttu þess að kynnast samferðafólkinu þínu betur með því að þegja, hlusta og leggja þig eftir því að skilja hvað sagt er, hvort heldur sem er í sorg eða gleði!

Njóttu þess að vera þú!
Bestu kveðjur,
Jóna Björg Sætran, M.Ed.
Námstækni ehf.
www.blomstradu.net