Íslenskar konur: Fremstar í heimi? - Fréttir

Hann er harður tónninn sem einkennir jafnréttisumræðuna sem stendur. Mikil umbrot hafa átt sér stað í íslensku efnahagslífi undanfarin misseri, almennt vonleysi ríkir meðal margra í ákveðnum starfsstéttum og hver er sér sjálfum sér næstur þegar að eigin afkomu og launakjörum kemur.

Hugtakið sjálft: „Femínisti“ virðist á stundum vera skammaryrði og er óspart nýtt til að kasta fram níðmælum um ákveðna þjóðfélagshópa. Einhverjir hampa hugtakinu, meðan aðrir tengja baráttu kvenna fyrir jöfnuði og mannúð við þröngsýni og forræðishyggju í almennum velferðarmálum. 

Örfáir segja að íslenskar konur eigi langt í land, meðan aðrir láta sér fátt um finnast. Þá eru þeir ótaldir sem hártogast um notkun á varalit og einhvers staðar heyrði ég því fleygt fram að sönn baráttukona væri löngu hætt að raka á sér fótleggina, andmælin voru þá væntanlega á þá leið að víst væru til femínistar sem enn þyrðu að ganga í háum hælum og svona mætti lengi áfram telja.

Stundum langar mig mest að geispa og taka utan um systur mínar þegar umræðuna ber upp.

Því Ísland trónir á toppi heimsbyggðarinnar og er leiðandi afl í baráttunni fyrir fullu jafnræði beggja kynja, þó einhverjum kunni að þykja ótrúlegt. Þetta eru niðurstöður alþjóðlegrar ársskýrslu World Economy Forum, sem er gefin út árlega og tekur á kynjamisrétti og jafnræði á öllum landsvæðum heimsins.

Og eins og það sé ekki nóg;  íslenskar konur hafa með baráttu sinni, elju og ákveðni náð að verja fyrsta sætið um nokkurt skeið og standa framar kynsystrum sínum á öðrum landsvæðum annað árið í röð.

Vissir þú að:

-          Hvergi á jarðarkringlunni  njóta konur jafn sjálfsagðra réttinda til framhaldsmenntunar

-          Almenn þáttaka kvenna á vinnumarkaði er með hæsta móti á Íslandi sbr. við önnur lönd

-          Lögbundinn réttur til að snúa aftur til vinnu að loknu fæðingarorlofi þykir víða lofsverður

-          Réttur til fæðingarorlofs ásamt barnabótakerfi er með því besta sem þekkist í heiminum

-          Grunnskólakerfið er enn talið styðja við atvinnuþáttöku kvenna, þrátt fyrir niðurskurð

-          Aukin seta kvenna á Alþingi hefur þeytt Íslandi upp listann með forsætisráðherra í fararbroddi

-          Lagasetning um kynjakvóta er erlendum ríkjum fyrirmynd og þykir aðdáunarverð

Ekki að íslenskum konum þyki upptalningin hér að ofan par merkileg. En þessi atriði og fleiri eru skeggrædd í skýrslunni góðu. Dásömuð og tíunduð. Og borin saman við aðrar þjóðir, sem hafa náð lakari árangri í jafnréttismálum og horfa til dætra norðursins, sem hafa náð lengst allra. Stundum þykja mér þessi sömu réttindi og fáheyrði árangur sem fámenn þjóð í norðri hefur áorkað í málefnum mannúðar og jafnrar stöðu beggja kynja, gleymast í dagsins önn og óttanum sem einkennir krepputíðina. Af og til grípur mig örvænting, þegar ég heyri rætt um bága stöðu íslenskra kvenna, því þegar upp er staðið, hafa íslenskar konur af einlægni og elju, áorkað meiru en dætur allra annarra þjóða samanlagt.

Þið heyrðuð rétt: Hlutfall kvenna á vinnumarkaði er hæst á Íslandi, samanborið við allar aðrar þjóðir.

Íslenskar konur; glæstar, hugrakkar, óþreytandi og fullar af eldmóð, hafa með samstöðu sinni áorkað því sem ótal þjóðir geta einungis velt fyrir sér úr fjarska: Einum mesta árangri sem konur nokkurs staðar á jarðarkringlunni hafa áorkað á sviði jafnréttis og velferðar í nafni kvenréttinda.

Eða svo ég sletti aðeins: „Stelpur, við höfum náð lengra en allar aðrar þjóðir samanlagt!“

Skýrslan sem ég vitna í hér ber heitið Global Gender Gap Report og er útgefin á hverju ári. Nú er ég ekki kynjafræðingur og því síður fróð um hagfræðitölur, en þó er ég hæf um að mynda mér skoðun og skeggræða innihald skýrslunnar, því ég er ein þeirra kvenna sem rætt er um í textanum sem vakti undrun mína og stolt.

Ég get ekki lagt fram óhrekjanleg rök fyrir tölfræðilegum staðreyndum, en ég get staðnæmst eitt andartak, deilt þeim staðreyndum sem bar fyrir augu mín í alþjóðlegri samantekt og hrósað íslenskum konum fyrir fáheyrða frammistöðu.

Noregur fylgir fast á hæla Íslands og hafnar í öðru sæti, en Finnland tekur sér stöðu í þriðja sæti og fylla Danmörk og Svíþjóð fjórða og fimmta sætið á heimsvísu.  Þessum gríðarlega árangri íslensku þjóðarinnar má m.a. þakka þeim íslensku konum sem hafa sest í ráðherrastóla, nær fullu jafnræði beggja kynja á Alþingi og svo þeirri staðreynd að forsætisráðherra Íslands er kona.

En það er ekki einungis þáttöku kvenna í stjórnmálum að þakka að Ísland hafnar í fyrsta sæti, heldur einnig árangri kvenna og aðgengi að menntun samhliða pólitísku starfi, en þáttaka kvenna á almennum vinnumarkaði er hvergi nær jafn mikið á alþjóðamælikvarða og einmitt á Íslandi.

Þó kemur einnig fram í skýrslunni að þrátt fyrir hina stöðugu aukningu kvenna á atvinnumarkaði og nægt aðgengi að framhaldsmenntun, sé enn talsverður launamunur ríkjandi milli kynjanna. Þó talsverður niðurskurður hafi tröllriðið menntakerfinu að undanförnu er umhverfið sem ríkið býr íslenskum börnum þó talið það stöðugt að ýti undir og styðji við atvinnuþáttöku íslenskra kvenna.

Fæðingarorlof, foreldragreiðslur og barnabætur vega einnig þungt við stigagjöfina, en þá er einnig tekið fram að lög um kynjakvóta hafi verið samþykkt á Alþingi í mars 2010, sem miða að því að jafna hlutfall kynja í ríkisreknum fyrirtækjum, sem eru búin hið minnsta 50 starfsmönnum. Skuli þessi sömu fyrirtæki sýna fram á að minnsta kosti 40% hlutfall starfsmanna af báðum kynjum fyrir september 2013. Þá eigi fyrirtæki sem eru með 25 eða fleiri starfsmenn einnig að fylla upp í kynjakvóta og á það jafnt við um almenna starfsmenn sem stjórnendur.

Þó innan við 10% kvenna vermi stóla framkvæmdarstjóra á Íslandi, þrátt fyrir að opinber launamunur kynja sé 10.6% og þó einungis sé sakfelling í nauðgunarmálum sé langt því frá viðunandi hlutfall hér á landi og þrátt fyrir að enn halli á konur í ótal málefnum í norðri; þó enn ríki hvergi fullkomið jafnræði beggja kynja á jarðarkringlunni hafa íslenskar konur, glæstar og óbugandi í baráttu sinni fyrir bættum kjörum kynsystra sinna náð lengra samanlagt en konur á nokkru öðru landsvæði í heiminum.

En betur má ef duga skal, stelpur, þó árangur sá sem við íslenskar konur höfum náð að áorka í sameiningu hafi skilað okkur fremsta árangri á alþjóðavísu. Fremri árangri getum við ekki ætlast til að ná nema við tökum höndum saman og sameinumst, ólíkar sem við erum, um algera og einlæga samstöðu, í þeim tilgangi að hnykkja á í stóru málunum.

Ágreiningur um femínísk markmið og miðjumoð skilar íslenskum konum ekki fremri árangri á sviði jafnréttis- og mannúðarmála, en aukin samstaða og virðing fyrir ólíkum skoðanaáherslum getur hins vegar gert íslensku kvenþjóðinni kleift að ná enn lengra en áður.

Til hamingju með fyrsta sætið, stelpur! 

Skýrsluna má lesa í heild sinni HÉR:

 

Embed kóði:

<a href="http://www.weforum.org/reports/global-gender-gap-report-2010-0">Global Gender Gap Report 2010</a>

Tengill:

http://www.weforum.org/s?s=gender+gap+report+2010